1) Ο νέος κορωνοϊός 2019-nCoV είναι κατά πάσα πιθανότητα (για μένα μάλλον βεβαιότητα) ιός που προσέβαλε νυχτερίδες, τις οποίες για κάκιστη τύχη της ανθρωπότητας πούλησε ένα συγκεκριμένο κατάστημα seefoods (!) στην πόλη Wuhan της επαρχίας Hubei της κεντρικής Κίνας. Στο συμπέρασμα αυτό οδηγήθηκαν από δύο στοιχεία: Α) Τα πρώτα κρούσματα είχαν καταναλώσει νυχτερίδες από το συγκεκριμένο κατάστημα και Β) Ο 2019-nCoV, στον οποίο έγινε πλήρης χαρτογράφηση του RNA- γονιδιώματος βρέθηκε ομόλογος κατά 96,0% με ήδη γνωστό ιό νυχτερίδων. Παρεμπιπτόντως, βρέθηκε να έχει και 79,6% ομολογία με τον κορωνοϊό που είχε προκαλέσει την επιδημία του SARS (SARS-CoV). [1].
2) Ευθύς αμέσως ξεκίνησαν πειράματα σε πειραματόζωα και κλινικές δοκιμές ασθενείς διαφόρων αντι-ιικών φαρμάκων που έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία για διάφορες άλλες ιογενείς ασθένειες, όπως ο HIV (για το AIDS), οι ιοί της ηπατίτιδας Β και C (HBV, HCV) και οι ιοί της γρίπης Α και Β, όπως το γνωστό σε όλους μας Tamiflu. Περισσότερες λεπτομέρειες δεν είναι απαραίτητες σ’ αυτή τη φάση, μιας και δεν έχουμε ακόμα απτά αποτελέσματα [2].
3) Παράλληλα, ξεκαθαρίστηκε ότι τα κύτταρα, τα οποία προσβάλλει και στα οποία πολλαπλασιάζεται ο ιός είναι αυτά που εκφράζουν τους «υποδοχείς» (Receptors) για το ένζυμο ACE2, που αποτελεί την εναλλακτική οδό για τη μετατροπή της «Αγγειοτενσίνης Ι» σε μια από τις 4 εναλλακτικές γνωστές μορφές «Αγγειοτενσίνης» (βλέπε εικόνα). Τα κύτταρα αυτά αφθονούν στις κυψελίδες του πνεύμονα και για τον λόγο αυτό ο ιός 2019-nCoV κατακλύζει τις κυψελίδες προκαλώντας βαριά πνευμονία.
Οι συγγραφείς υποθέτουν ότι ένα φάρμακο που θα μπλόκαρε τους υποδοχείς ACE2 δεν θα επέτρεπε τη χρήση τους για την πρόσδεση του ιού στα κύτταρα που τους εκφράζουν και τον πολλαπλασιασμό του εντός των κυττάρων αυτών (βλ. Σχόλια 3 και 4)
Ανάλογο αποτέλεσμα θα είχαν αν μπορούσαν να διοχετεύσουν μεγάλες ποσότητες ενζύμου ACE2 στο πνευμονικό παρέγχυμα του ασθενούς, οπότε και πάλι θα μπλοκάρονταν οι υποδοχείς από αυτό, μην αφήνοντας διαθέσιμους για τον ιό [3].
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μπλοκάρισμα του συστήματος «Ρενίνης – Αγγειοτενσίνης» μειώνει την πνευμονική βλάβη σε ποντίκια (περί του συστήματος αυτού, βλ. και [4])
4) Η μεγαλύτερη δυνατότητα του κορωνοϊού 2019-nCoV να «αναγνωρίζει» τους υποδοχείς ACE2 από αυτή που επιδείκνυε ο SARS-CoV είναι αυτή που τον καθιστά πιο μεταδοτικό από άνθρωπο σε άθρωπο από ότι γινόταν στη νόσο SARS. Επιπλέον, η καταστροφή των κυττάρων που εκφράζουν το ACE2 αποδιοργανώνει την αντίστοιχη «προστατευτική οδό» και οδηγεί στην καταστροφή του πνεύμονα στους πάσχοντες (βλ εικόνα)
5) Το 83% των υποδοχέων ACE2 βρίσκεται στις κυψελίδες των πνευμόνων, ενώ ένα ποσοστό επίσης βρίσκεται τόσο στους νεφρούς όσο και στο έντερο, από όπου πιθανότατα ξεκίνησε η πρώτη μόλυνση από την κατανάλωση της μολυσμένης νυχτερίδας.
Η ύπαρξη υποδοχέων ACE2 στο έντερο, καθιστά επιτακτική την προσοχή μας και για ενδεχόμενη κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων ή επαφή του στόματός μας με μολυσμένα αντικείμενα ή άλλα μέρη του σώματος.
(Σχόλιο 1) Αναρωτιέται κανείς πώς επιτρεπόταν στην Κίνα η κατανάλωση νυχτερίδων μετά από τη δραματική εμπειρία του SARS το 2002-2003.
(Σχόλιο 2) Από την εικόνα εξάγεται ότι το μπλοκάρισμα της οδού ACE θα μπορούσε να οδηγεί περισσότερη ποσότητα της από τον οργανισμό παραγόμενης αγγειοτενσίνης Ι στην οδό του ACE2. Αυτό μπορεί να είχε κάποια θετική επίδραση στον πάσχοντα πνεύμονα (μείωση της βλάβης σε ποντίκια), αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα είχε ως επιθυμητό αποτέλεσμα την κατάληψη των υποδοχέων ACE2, όπως θα γινόταν αν διοχετευόταν μόνο το ένζυμο ACE2.
Αντίθετα θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του συνολικού αριθμού υποδοχέων στα κύτταρα των κυψελίδων (upregulation) και έτσι να υπάρχουν ακόμα περισσότεροι διαθέσιμοι από αυτούς για χρήση από τον ιό 2019-nCoV.
Αυτός ίσως να είναι ο λόγος ώστε οι ερευνητές να μην προτείνουν τα (ήδη διαθέσιμα) αντίστοιχα φάρμακα ως «θεραπευτική δυνητική επιλογή (option)».
Τα παραπάνω όμως δεν οδηγούν στο συμπέρασμα ότι αυτοί που ήδη τα παίρνουν θα πρέπει να τα σταματήσουν. Αντίθετα, οι επίσημες καρδιολογικές εταιρείες συνιστούν τη συνέχιση της χορήγησής τους σε όσους ήδη τα λαμβάνουν. [6]
(Σχόλιο 3) Ο ιός εισέρχεται στο κύτταρο του προσβεβλημένου «ξενιστή» και χρησιμοποιεί τους μηχανισμούς του κυττάρου αυτού για να πολλαπλασιαστεί εντός αυτού. Στη συνέχεια εξέρχονται πολλά αντίτυπα του ιού. Το κύτταρο αυτό συνήθως καταστρέφεται.
(Σχόλιο 4) Το σύστημα ρενίνης – αγγειοτενσίνης – αλδοστερόνης (ΣΡΑΑ ή RAAS) χρησιμεύει στη σταθερότητα της αρτηριακής πίεσης ανάλογα με τις επικρατούσες εξωτερικές ή εσωτερικές συνθήκες:
Το Αγγειοτενσινογόνο παράγεται στο ήπαρ και στη συνέχεια μετατρέπεται στους νεφρούς με τη βοήθεια του ενζύμου Ρενίνη σε Αγγειοτενσίνη Ι, η οποία στη συνέχεια μετατρέπεται στους πνεύμονες με το ένζυμο ACE σε Αγγειοτενσίνη ΙΙ, η οποία δρα ως παράγων αύξησης της αρτηριακής πίεσης βάσει αγγειοσυστολής. Υπερπαραγωγή ή αυξημένη δραστικότητα αυτής οδηγεί σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις.
Αναφορές
[1] A pneumonia outbreak associated with a new coronavirus of probable bat origin
https://www.nature.com/articles/s41586-020-2012-7
[2] Therapeutic options for the 2019 novel coronavirus (2019-nCoV)
https://www.nature.com/articles/d41573-020-00016-0
[3] Angiotensin-converting enzyme 2 (ACE2) as a SARS-CoV-2 receptor: molecular mechanisms and potential therapeutic target
https://link.springer.com/article/10.1007/s00134-020-05985-9
[4] Η Αγγειοτενσίνη ΙΙ είναι γνωστή για τη εμπλοκή της στην αρτηριακή υπέρταση, τη μεγαλοκαρδία, την καρδιακή ανεπάρκεια και άλλες παθολογικές καταστάσεις. Εδώ και πολύ καιρό έχουν αναπτυχθεί φάρμακα που «μπλοκάρουν» το ένζυμο ACE (Angiotensin Converting Enzyme) και είναι γνωστά ως “ACE Inhibitors” (ACE-I) ή ΑΜΕΑ (Ανταγωνιστές Μετατρεπτικού Ενζύμου Αγγειοτενσίνης) καθώς και φάρμακα που μπλοκάρουν τους υποδοχείς της ίδιας της αγγειοτενσίνης ΙΙ “Angiotensin II Receptor Blockers (AIIRB), που αποτελούν πλέον φάρμακα πρώτης επιλογής για την υπέρταση (βλ. Σχόλιο 2).
[5] Single-cell RNA expression profiling of ACE2, the putative receptor of Wuhan 2019-nCov
https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.01.26.919985v1
(6) Cardiology Organizations Advise on ACE Inhibitors, ARBs Use During COVID-19
https://www.hcplive.com/view/acc-aha-esc-advise-ace-inhibitors-arbs-use-covid19