Κατά της χρήσης
«Η (θλιβερή αλλά) διδακτική ιστορία της υδροξυχλωροκίνης στην COVID-19» (The Saga of Hydroxychloroquine and COVID-19: A Cautionary Tale)
Κάτω από αυτόν τον εντυπωσιακό τίτλο, ένας γιατρός από το New York Medical College δημοσίευσε μια μίνι επισκόπηση – γνωμοδότηση σχετικά με την ωφελιμότητα της χρήσης Υδροξυχλωροκίνης. [1]
Ο συνάδελφος αυτός, αφού αποδομεί δύο (μόνο) μελέτες που ευνοούσαν τη χρήση HCQ «λόγω μικρού αριθμού ασθενών, ελαττωμάτων στο σχεδιασμο και δημοσίευση on line χωρίς κριτές (peer reviewers), στη συνέχεια αναφέρει άλλες δύο κλινικές μελέτες [2,3], στις οποίες πράγματι δεν ανευρίσκεται διαφορά στην έκβαση της νόσου ανάμεσα σ’ αυτούς που πήραν και σ’ αυτούς που δεν έλαβαν HCQ. Οι μελέτες όμως αυτές: 1) Αφορούσαν μόνο νοσηλευόμενους ασθενείς και 2) Χορηγήθηκε μόνο HCQ και όχι ο συνδυασμός της με ΑΖ.
Τέλος ο συγγραφέας επικαλείται μια ακόμη μελέτη [4], στην οποία μετείχαν μόνο εξωνοσοκομειακοί ασθενείς «με ήπια συμπτώματα», όπου και πάλι δεν παρατηρήθηκε διαφορά α) ως προς τα ίδια τα συμπτώματα και β) ως προς το χρόνο αρνητικοποιήσεως του PCR τεστ. Στη μελέτη όμως αυτή και πάλι δεν χρησιμοποιήθηκε συνδυασμός με ΑΖ και επιπλέον είχαμε υπερδιπλάσιους θανάτους (όταν προφανώς τα συμπτώματα έπαψαν να είναι και τόσο … ήπια) στην ομάδα του placebo από όσους στην ομάδα που είχε λάβει HCQ (10 έναντι 4 σε ισάριθμους ασθενείς). Είναι επιπλέον γνωστό ότι το μοριακό τεστ μπορεί να ανιχνεύει τμήματα RNA του ιού και να βγαίνει θετικό, ενώ δεν υπάρχει πλέον ιός ουτε για δείγμα.
Υπέρ της χρήσης
Είναι αλήθεια ότι οι πρώτες αναφορές για την ωφελιμότητα της χρήσης του συνδυασμού HCQ-AZ από Γάλλους ερευνητές-κλινικούς γιατρούς υπό τον καθηγητή Didier Raoult είχαν γίνει σε πολύ μικρό δείγμα ασθενών και μολονότι τα αποτελέσματα ήσαν πράγματι «στατιστικώς σημαντικά», υπήρχε μια εύλογη αμφισβήτησή τους.
Από την ίδια όμως ομάδα και περιοχή (Μασσαλία) δημοσιεύθηκε μια αναδρομική μελέτη με πολύ μεγαλύτερο αριθμό ασθενών (3737) με τους περισσότερους εξ αυτών εξωνοσοκομειακούς, που δείχνει σαφή υπεροχή στη χρήση του συνδυασμού HCQ-AZ στην έκβαση της νόσου [5].
Τα αποτελέσματα φαίνονται σαφώς στην Εικόνα που δείχνουμε στο τέλος του παρόντος κειμένου.
Η χρήση HCQ στη θεραπεία λοιμώξεων από ιούς δεν είναι κάτι νέο, γιατί έχει δοκιμασθεί τουλάχιστον in vitro και για άλλους ιούς [7], αλλά έδειξε κάποιο θετικό αποτέλεσμα μόνο για κορωνοϊούς, μεταξύ των οποίων και ο SARS-CoV-1ήδη από το 2004.
Ο συνδυασμός HCQ-AZ ελέγχθηκε επίσης in vitro από τη γαλλική ομάδα και για τον SARS-CoV-2 και έδειξε αναστολή της ιικής αναπαραγωγής και μείωση του ιικού RNA σε ποσοστό περίπου 99% [6].
Η θεώρηση ως θετικής της χρήσης του συνδυασμού HCQ-AZ δεν γίνεται μόνο από Γάλλους γιατρούς. Σε αρκετά πρωτόκολλα από διάφορες χώρες υπάρχει ως σταθερό στοιχείο της θεραπείας (εξωνοσοκομειακής ή ενδονοσοκομειακής), ενώ μια κινεζική επισκόπηση την αντιμετωπίζει με απόλυτα θετικό τρόπο [7].
Στην Ελλάδα εξακολουθούμε να μην έχουμε σαφείς οδηγίες προς τους ιατρούς της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, αλλά σε μια διαδικτυακή εκδήλωση του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών (11/12/2020), ο συνάδελφος κ.Τάσος Χατζής, παιδίατρος-εντατικολόγος, έδειξε ένα τέτοιο πρωτόκολλο, στο οποίο περιλαμβανόταν σαφώς και ο συνδυασμός HCQ-AZ, ενώ η επίσης παρισταμένη πνευμονολόγος και πρόεδρος του ΚΕΣΥ κ. Μίνα Γκάγκα ανέφερε ότι συμφωνεί.
… … …
Στην κλινική πράξη, ομολογώ ότι η χρήση του συνδυασμού HCQ-AZ δεν είναι εντελώς ανώδυνη, κυρίως λόγω των συχνών παρενεργειών της HCQ (Plaquenil) από το πεπτικό σύστημα (ναυτία, έμετος, ανορεξία, διάρροιες…) και λιγότερο συχνών αλλά περισσότερο σοβαρών παρενεργειών από άλλα συστήματα (του καρδιακού και νευρικού συμπεριλαμβανομένων). Επαφίεται λοιπόν σε τελευταία ανάλυση στην κρίση του θεράποντος ιατρού (αναφέρομαι εδώ κυρίως στην ΠΦΥ, την οποία υπηρετώ) αν θα χορηγήσει ένα φάρμακο που μπορεί να επιδεινώσει την κλινική εικόνα (λόγω ανεπιθυμήτων ενεργειών) με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Θα μπορούσε πάντως ο γιατρός να το συστήσει δοκιμαστικά και με επιφύλαξη, ενδεχομένως δε και σε συνδυασμό με Peptan, το οποίο επίσης ενδείκνυται στην COVID-19, το οποίο και θα μπορούσε να αποτρέψει τα πεπτικά ενοχλήματα.
Θα ήθελα τέλος να προσθέσω ότι η επάρκεια σε ψευδάργυρο Zn είναι άκρως υποβοηθητική της όποιας ωφέλειας από την HCQ μιας και οι δύο ουσίες βοηθούν η μία την άλλη στην είσοδο εντός του κυττάρου, όπου και θα ασκήσουν την όποια ευεργετική τους δράση.
Σε νοσηλευομένους ασθενείς, όπου το κύριο πρόβλημα μπορεί να είναι η «υπεραντίδραση» στον ιό και όχι ο ίδιος ο ιός, μπορεί τα φάρμακα αυτά να μην προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια, αλλά υπάρχουν αρμοδιότεροι από μένα να απαντήσουν σ’ αυτό.
… … …
Αναφορές
[1] N.W. Schluger “The Saga of Hydroxychloroquine and COVID-19: A Cautionary Tale” Ann. Int. Med. 20 Oct. 2020 -- https://www.acpjournals.org/doi/full/10.7326/M20-5041
[2] Self W.H. Effect of Hydroxychloroquine on Clinical Status at 14 Days in Hospitalized Patients With COVID-19: A Randomized Clinical Trial -- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33165621/
[3] Horby P et al. Effect of Hydroxychloroquine in Hospitalized Patients with Covid-19 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33031652/
[4] Skipper C.P. Hydroxychloroquine in Nonhospitalized Adults With Early COVID-19 : A Randomized Trial. -- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32673060/
[5] Lagier J.C. et al. Outcomes of 3,737 COVID-19 patients treated with hydroxychloroquine/azithromycin and other regimens in Marseille, France: A retrospective analysis -- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7315163/
[6] Andreani J., Le Bideau M., Duflot I. In vitro testing of combined hydroxychloroquine and azithromycin on SARS-CoV-2 shows synergistic effect. Microb Pathog. 2020:104228.-- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7182748/
[7] Li C., Cheng G.Will Hydroxychloroquine Still Be a Game-Changer for COVID-19 by Combining Azithromycin? -- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7426511/